De kracht van niet alles dichttimmeren
Wat als leren niet begint bij een vaststaand programma, maar bij nieuwsgierigheid? Wat als onderwijs minder draait om controle en meer om vertrouwen?
Afgelopen week nam Skill School via het Erasmus+ programma deel aan de training ‘The Power of Non-Formal Education’ in Portugal. Met dertig professionals uit heel Europa, van Finland tot Turkije en van Italië tot Tsjechië, onderzochten we samen wat leren eigenlijk is, en vooral: voor wie het werkt.
Erasmus+ maakt uitwisseling en educatie op Europees niveau mogelijk, niet alleen voor jongeren, maar ook voor professionals die met hen werken. In deze training doken we in de wereld van niet-formele educatie: bewust en doelgericht leren, zonder de starre kaders van het formele onderwijs. Leren dat ruimte laat voor experiment, ontmoeting en eigenaarschap.
Dat leverde geen kant en klare antwoorden op, maar wel scherpe vragen. Hoe democratisch zijn onze onderwijssystemen voor jongeren? Sluiten onze waarden aan bij ons dagelijks handelen? Hoe neutraal denken we te zijn, en hoe bevooroordeeld zijn we in de praktijk? Welke werkvormen versterken autonomie, en welke onderdrukken die juist, soms zonder dat we het doorhebben?
We onderzochten hoe verschillende didactische stijlen invloed hebben op groepsdynamiek, motivatie en leerresultaten. Ook stond centraal hoe macht werkt in een leeromgeving, en wat er gebeurt als je die macht bewust deelt in plaats van onzichtbaar laat doorwerken.
Niet-formele educatie gaat niet over jongeren bezig houden. Het gaat over serieus nemen wat hen bezighoudt: aansluiten bij hun leefwereld, vragen en twijfels. En over het creëren van leeromgevingen waarin fouten maken geen risico is, maar een leerinstrument. Zelfreflectie werd daarbij niet gezien als sluitstuk, maar als vertrekpunt: hoe bouw je het in in je eigen handelen, en hoe geef je jongeren de ruimte om datzelfde te doen?
Deze training draaide niet om het vinden van de juiste methode. Het ging over openheid: durven vertragen, onderzoeken, reflecteren en bijstellen. Het bevestigde dat leren geen lineair proces is, en ontwikkeling geen afvinklijst.
Misschien zit hoop voor de toekomst precies daar. Niet in grootschalige hervormingen of snelle oplossingen, maar in kleine verschuivingen: ruimte laten voor nieuwsgierigheid, en jongeren laten meedoen, meedenken en mede-eigenaar zijn van hun leerproces.
Skill School past deze inzichten toe om de integratie van het Integraal Skills Paspoort verder te verfijnen en relevanter te maken voor onze deelnemers. Zelfreflectie willen we hierin positioneren als een evenwaardige evaluatiemethode. Daarnaast gebruiken we deze ervaringen om ons nieuwe programma Skill Shift nog beter te laten aansluiten op zowel de arbeidsmarkt als de individuele deelnemer, zodat zij begeleiding krijgen richting een passende loopbaanvervolging.
De wereld veranderen gebeurt zelden in één keer. Het gebeurt in kleine momenten, in vragen die open mogen blijven.
Dat is de kracht van niet alles dichttimmeren. En precies daar blijft Skill School zich blijvend voor inzetten.